Home > Whatever > Chín ngày

Chín ngày

nine daysBạn sẽ làm gì nếu bố/mẹ bạn là một nhà hoạt động dân chủ, và một ngày bỗng bị bắt giam vĩnh viễn?

Bạn sẽ làm gì nếu bạn là một người viết báo đối diện với đề tài nói trên?

Ti-Anna dành phần còn lại của cuộc đời mình để đi tìm tự do cho cha cô bằng nhiều cách khác.

Fred Hiatt viết tiểu thuyết.

1. Năm 1989, Ti-Anna chào đời tại Montreal, Canada. Tên của cô không phải là một ngẫu nhiên lịch sử. Cha cô, Vương Bính Chương (Wang Bingzhang), đặt cho cô cái tên này để ghi nhớ sự kiện Thiên An Môn tại Trung Quốc. Ông Vương là người sáng lập tạp chí dân chủ hải ngoại mang tên Mùa xuân Trung Hoa năm 1982 khi định cư sau thời gian du học tại Canada. Ông trở về Trung Quốc, lập nên hai đảng đối lập năm 1989 và 1998, sau đó bị trục xuất khỏi nước này. Tháng 6-2002, ông Vương cùng hai cộng sự nhập cảnh vào Việt Nam trong một nỗ lực tiếp xúc với những nhà hoạt động dân chủ khác của Trung Quốc. Tại Việt Nam, ông bị an ninh Trung Quốc bắt giữ và đưa về nước bằng một cách nào đó, và sáu tháng sau, chính phủ Trung Quốc tuyên án tù chung thân đối với ông tại nước này.

Năm 2008, sau khi tốt nghiệp trung học, Ti-Anna ngừng kế hoạch vào đại học, dành trọn một năm đến sống ở Washington DC để tìm cách thuyết phục chính phủ Mỹ và các tổ chức nhân quyền quốc tế hỗ trợ kêu gọi chính phủ Bắc Kinh trả tự do cho ông Vương. Cô viết một lá thư gửi đến nhật báo Washington Post với tựa đề “Đấu tranh đòi tự do cho cha tôi”. Từ lá thư này, Ti-Anna gặp Fred Hiatt.

2. Fred Hiatt khi đó đang biên tập trang xã luận tại Washington Post. Câu chuyện của Ti-Anna, ngôn ngữ thể hiện trong lá thư, và bản thân tên người viết gây ấn tượng đối với ông. Fred cho đăng lá thư, đồng thời hẹn gặp Ti-Anna. Là phóng viên từng thường trú ở Đông Á, Nga, từng được để cử giải Pulitzer cho những bài xã luận về nhân quyền quốc tế, Fred Hiatt nhanh chóng nhận ra ông đang chứng kiến một câu chuyện đời phi thường.

Tháng 4-2013, cuốn truyện dành cho giới trẻ vị thành niên với tựa đề Chín ngày (Nine days) được xuất bản tại Mỹ. Truyện kể về hành trình của hai học sinh lớp 10 bay nửa vòng trái đất từ Washington DC đến Hongkong và Việt Nam để tìm kiếm dấu vết của một người đàn ông bị bắt cóc. Trong truyện, người đàn ông này có tên Chen Jie-min, là một nhà hoạt động nhân quyền Trung Quốc sống tại Mỹ. Một trong hai bạn trẻ lớp 10 là con gái của ông, tên Ti-Anna. Nhân vật còn lại, người xưng “tôi” trong truyện, tên Ethan, là một thiếu niên Mỹ. Tác giả Fred Hiatt đề tặng cuốn truyện cho con trai tên Nate. Bìa sách ghi “Lấy cảm hứng từ một chuyện có thật”.

3. Tôi đọc Chín ngày sau khi nghe bài phỏng vấn của đài NPR với Fred Hiatt và Ti-Anna Wang. Trong buổi phỏng vấn, Ti-Anna cho biết gia đình cô vẫn bay về Trung Quốc thăm bố theo lịch thăm thân định kỳ. Cô cũng cho biết điều cô lo lắng nhất là tình trạng sức khoẻ tinh thần của ông Vương – “cha tôi dường như đã mất hy vọng vào việc mình có thể tìm được tự do”, cô nói trong nước mắt. Fred Hiatt nói mọi chuyện bắt đầu từ ấn tượng mạnh của ông về sự kiên định lặng lẽ của cô gái 19 tuổi mà ông gặp lần đầu tại sảnh khách sạn trên phố 15 ở Washington DC. Với ông, Chín ngày là một cách khác để đánh thức giới trẻ, khơi gợi những ý tưởng về quyền con người, và thu hút sự chú ý của họ đến những vùng đất còn nhiều bất ổn xã hội và chính trị.

4. Không thể dùng lăng kính của người trưởng thành để đánh giá Chín ngày. Cũng không thể hé lộ bất kỳ thông tin nào của cuốn sách để bạn (chưa đọc) mất hứng. Chỉ có thể nói bên lề, rằng Fred Hiatt tả về Hongkong và Hà Nội như là một người đã từng có mặt ở đó. Còn hành trình của Ethan và Ti-Anna, dù chỉ kéo dài chín ngày, là một hành trình đủ đậm để đánh thức sự tò mò – và hy vọng là cả ý thức về những gì đang thật sự diễn ra trên thế giới – của những ai cùng đồng hành với hai bạn trẻ này qua những trang sách.

Vì hai lý do đó, tôi sẽ cho bọn trẻ trong nhà đọc Chín ngày khi chúng đã đủ tuổi để tò mò về thế giới.

Còn dưới đây là một trích đoạn về giao thông Hà Nội:

The streets were narrow, and lined with shops with no doors or walls, spilling their goods onto what would have been the sidewalks – except there were no sidewalks, either. And there were no traffic lights, or traffic policemen or stop signs or, as far as I could see, rules of any kind. What there were: More mopeds, motorcycles and bicycles than you knew existed. Lots of them with two or even three people hanging on, sometimes hefting baskets of mangoes or giant containers of auto parts, all coming at us in an unending river of honks and bells and exhaust.

Ti-Anna and I stood at the corner… and thought: We will never get across. This is where our lives will end. But here’s the thing: You CAN get across. And the way to do it is by just… walking… across. Not too fast, not too slow: the key is, no unpredictable movements. The traffic never stops. It doesn’t even seem to notice. But somehow, it flows around you. The motorcycle drivers have to have faith that you’re going to keep walking across that road, pretty much the same speed you’ve been walking across the road, and you have to have faith that they won’t hit you. The might flow behind you, they migh flow before you, but they won’t hit you. You try not to catch their eyes, either, or even really look at what’s coming. That only confuses things. Instead, you just … keep… walking (p.109-110).

Advertisements
Categories: Whatever
  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: